Ngày 1/1 – ngày đầu tiên của năm mới theo lịch Dương – không chỉ mang ý nghĩa khởi đầu về mặt thời gian, mà trong lịch sử nhân loại, đây còn là thời điểm được lựa chọn để đánh dấu những chuyển biến lớn, từ cải cách lịch, thay đổi thể chế chính trị, khai sinh các tổ chức quốc tế, cho tới những bước ngoặt về kinh tế và xã hội. Dưới đây là Top 10 sự kiện lịch sử đáng chú ý nhất từng diễn ra vào ngày 1/1, được tổng hợp và chuẩn hóa nhằm phản ánh rõ tầm vóc ảnh hưởng lâu dài của từng mốc thời gian.
1. Năm 45 TCN – Ngày 1/1 trở thành ngày đầu năm theo Lịch Julius
Dưới thời Julius Caesar, La Mã tiến hành cải cách lịch lớn nhất thời cổ đại: ban hành Lịch Julius. Kể từ năm 45 trước Công nguyên, ngày 1/1 chính thức được chọn làm ngày đầu năm.
Cải cách này không chỉ giúp chuẩn hóa thời gian trong Đế chế La Mã mà còn ảnh hưởng trực tiếp tới lịch Dương (Gregorian) được sử dụng rộng rãi ngày nay. Việc chọn ngày 1/1 làm mốc khởi đầu năm mới đã tạo nên một chuẩn mực mang tính toàn cầu, tồn tại suốt hơn hai thiên niên kỷ.
2. Năm 1801 – Thành lập Vương quốc Liên hiệp Anh và Ireland
Ngày 1/1/1801 đánh dấu sự ra đời của Vương quốc Liên hiệp Anh và Ireland, thông qua Đạo luật Liên hiệp. Sự kiện này hợp nhất Vương quốc Anh và Ireland thành một thực thể chính trị thống nhất.
Đây là bước ngoặt quan trọng trong lịch sử quần đảo Anh, đặt nền móng cho Vương quốc Anh hiện đại, đồng thời để lại những hệ lụy chính trị kéo dài hàng thế kỷ, đặc biệt trong quan hệ giữa Anh và Ireland.
3. Năm 1863 – Tuyên ngôn Giải phóng Nô lệ có hiệu lực tại Hoa Kỳ
Ngày 1/1/1863, Tổng thống Abraham Lincoln chính thức đưa Tuyên ngôn Giải phóng Nô lệ vào hiệu lực. Văn kiện này tuy không xóa bỏ ngay lập tức chế độ nô lệ trên toàn nước Mỹ, nhưng đã làm thay đổi căn bản bản chất của Nội chiến Hoa Kỳ.
Từ đây, cuộc chiến không chỉ là vấn đề bảo vệ Liên bang mà trở thành cuộc đấu tranh vì tự do và nhân quyền, mở đường cho Tu chính án thứ 13, chấm dứt hoàn toàn chế độ nô lệ tại Hoa Kỳ.
4. Năm 1892 – Đảo Ellis mở cửa, khởi đầu làn sóng nhập cư lớn nhất nước Mỹ
Ngày 1/1/1892, Đảo Ellis chính thức đi vào hoạt động tại cảng New York. Trong hơn 60 năm, nơi đây đã tiếp nhận trên 12 triệu người nhập cư, chủ yếu từ châu Âu.
Đảo Ellis trở thành biểu tượng của “Giấc mơ Mỹ”, đồng thời góp phần định hình cơ cấu dân số, văn hóa và kinh tế Hoa Kỳ trong thế kỷ 20.
5. Năm 1914 – Kênh đào Panama chính thức khai trương
Ngày đầu năm 1914, Kênh đào Panama chính thức được đưa vào vận hành. Công trình kỹ thuật vĩ đại này kết nối Đại Tây Dương và Thái Bình Dương, rút ngắn hàng nghìn km tuyến đường hàng hải.
Sự kiện không chỉ thay đổi cục diện thương mại toàn cầu mà còn nâng cao vai trò chiến lược của Mỹ tại khu vực Trung Mỹ và trên các tuyến hàng hải quốc tế.
6. Năm 1945 – Liên Hợp Quốc chính thức bắt đầu hoạt động
Ngày 1/1/1945 đánh dấu thời điểm Liên Hợp Quốc chính thức đi vào hoạt động, với mục tiêu ngăn chặn các thảm họa chiến tranh như Thế chiến II.
Sự ra đời của Liên Hợp Quốc mở ra một trật tự thế giới mới, dựa trên đối thoại, hợp tác đa phương và luật pháp quốc tế, đóng vai trò trung tâm trong các vấn đề hòa bình, phát triển và nhân quyền cho đến ngày nay.
7. Năm 1959 – Cách mạng Cuba thắng lợi
Rạng sáng ngày 1/1/1959, chính quyền Batista sụp đổ, lực lượng cách mạng do Fidel Castro lãnh đạo tiến vào Havana.
Chiến thắng của Cách mạng Cuba đã làm thay đổi hoàn toàn cấu trúc chính trị – kinh tế của Cuba, đồng thời tác động mạnh mẽ đến cục diện Chiến tranh Lạnh tại khu vực Mỹ Latinh.
8. Năm 1973 – Vương quốc Anh gia nhập Cộng đồng Kinh tế châu Âu
Ngày 1/1/1973, Vương quốc Anh chính thức trở thành thành viên của Cộng đồng Kinh tế châu Âu.
Sự kiện này đánh dấu bước ngoặt trong chính sách đối ngoại và kinh tế của Anh, gắn kết sâu hơn với châu Âu – một mối quan hệ kéo dài nhiều thập kỷ và kết thúc bằng Brexit vào năm 2020.
9. Năm 1995 – Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO) ra đời
Ngày 1/1/1995, Tổ chức Thương mại Thế giới chính thức thay thế GATT, thiết lập một hệ thống luật lệ toàn cầu về thương mại.
WTO đóng vai trò trung tâm trong việc giải quyết tranh chấp thương mại, thúc đẩy tự do hóa thương mại và hội nhập kinh tế quốc tế trong bối cảnh toàn cầu hóa mạnh mẽ.
10. Năm 2002 – Đồng Euro chính thức lưu hành
Ngày 1/1/2002, đồng Euro chính thức được đưa vào lưu hành tại 12 quốc gia châu Âu. Đây là bước tiến lịch sử trong quá trình hội nhập kinh tế – tiền tệ châu Âu.
Euro nhanh chóng trở thành một trong những đồng tiền quan trọng nhất thế giới, cạnh tranh trực tiếp với USD và phản ánh mức độ liên kết sâu sắc giữa các nền kinh tế châu Âu.